تئاتر پست مدرن چیست؟ ریشههای تئاتر پست مدرن, رجوع به متون کلاسیک در تئاتر پست مدرن, انواع دیگر متون پست مدرنیستی, زبان در اجراهای پست مدرنیستی, شاخصههای تئاتر پست مدرن, نگاهی تازه به تماشاگر, تئاتر آیینی, عناصر دیداری و شنیداری در تئاتر پست مدرن, پرفورمنس
پست مدرنیسم از خرابههای دوره مدرنیسم در دهه 70.م. در قرن بیستم، سر بیرون میآورد و نظامها و ساختارهای دوره مدرنیسم را در هم میشکند. پست مدرنیسم بر خلاف مدرنیسم که خود را در قالبها و تعاریف محدود میکرد از هر نوع مرزبندی و تعریف گریزان است. بنابراین مرز بین زشت و زیبا را از میان برمیدارد و به ستیز با نخبه گرایی برمیخیزد. دراین دوره ساختار شکنی وارد همه حیطههای هنری از جمله تئاتر میشود و تحولاتی شگرف و عمیق در این عرصه ایجاد میکند.

تئاتر پست مدرن متاثر از اندیشهها و نظریات آنتونن آرتو و دو سبک فوتوریسم و دادائیسم میباشد. در این دوره کلام و متن محوری که توسط آنتونن آرتو نکوهش شده بود، جایگاه سابق خود را از دست میدهد. در حقیقت زبان از کارکرد اصلی خود که پیام رسانی است، دور میشود و بیشتر برای فضاسازی مورد استفاده قرار میگیرد. در این دوره عناصری چون نور، صدا، رنگ، طراحی صحنه، لباس و موسیقی برجسته و دارای اهمیت ویژ های میشوند. تماشاگران منفعل دوره مدرنیسم در این دوره دارای نقشی فعال و موثر در پیشبرد اجرا هستند. طرح داستانی در دوره پست مدرن کمرنگ میشود. کاراکتر و شخصیتپردازی نیز نفی میگردد. پرفورمنس و تئاتر محیطی از زیر مجموعههای تئاتر پست مدرن هستند. در پرفورمنس تاکید اصلی بر بدن اجرا گر است و تئاتر محیطی رویکردی آیینی به تئاتر دارد و هر دو پیشتاز در امر ساختار شکنی وکسب تجربههای نو و خلاق میباشند. (فاطمه ابرار پایدار)
کلید واژهها: پست مدرنیسم، تئاتر، تئاتر پست مدرن
دنیای پست مدرن بسیار گسترده و نامحدود است و ترکیبی است از جریانهای متفاوت هنری، فرهنگی، فلسفی و.... به دلیل همین گستردگی هنوز تعریفی جامع از آن به دست نیامده است.
پست مدرنیسم اساساً از تعریف گریزان است و خواهان شالوده شکنی و سلیقه گرایی است. به خاطر همین ویژگی، در تئاتر نیز بسیار متنوع و گهگاه متناقض جلوه کرده است. در حقیقت، هر گروهی که در وادی پست مدرن، دست به اجرا میزند؛ اجرایی کاملاً منحصر به فرد و با ویژگیهای خاص ارائه میدهد که ممکن است با اجرای گروههای نمایشی پست مدرن دیگر، کاملاً متفاوت باشد و این موضوع، تأکیدی است بر کثرتگرایی در دنیای تئاتر امروزی.
پست مدرنیسم، هنوز در مرحله آزمون و خطا قرار دارد و هنوز در حال تجربه کردن است. لذا، تعاریف و توضیحاتی که در ادامه در خصوص تئاتر پست مدرن میآید، جامع و کامل نخواهد بود و تنها براساس شواهدی است که از گروههای اجرایی در این شیوه به دست آمده است و هیچ کدام قطعی و ثابت شده نیستند. ویژگیهای آنها متنوع و گهگاه متضاد است.
در این مقاله، ابتدا ریشههای تئاتر پست مدرن و نظریات آرتو، برشت و نیز تاثیر سبکهای دادائیسم و فوتوریسم بر تئاتر پست مدرن مورد برسی قرار میگیرد. سپس در ادامه به نحوه اقتباس از متون کلاسیک توسط کارگردانان پست مدرن و ویژ گیهای متون نمایشی پست مدرن، پرداخته میشود. تماشاگر از جمله عناصری است که در تئاتر پست مدرن، دوباره توسط نمایشگران و کارگردانان عرصه تئاتر پست مدرن، کشف شده که در فصل حاضر به طور مفصل به آن پرداخته میشود.
ضمن اشاره به ویژگیهای عناصر دیداری و شنیداری در تئاتر پست مدرن، چون نور، صدا، رنگ، صحنه، لباس و... بحثهایی نیز درخصوص تئاتر محیطی و پرفورمنس آرت که از زیر
مجموعههای تئاتر پست مدرن هستند؛ صورت میگیرد و در خلال آنها مثالهایی از اجراهای کارگردانانی چون پیتر بروک، رابرت ویلسون، ریچارد فورمن و... ذکر میشود.
در این مقاله گهگاه با این علامت (¬) مواجه میشوید که جهت رجوع خواننده، برای اطلاعات بیشتر، به منابعی است که مطالب به طور غیرمستقیم از آن مآخوذ شده است.
(متن کامل در ادامه مطلب)
دانلود: برای دریافت نسخه PDF مطلب و پرینت آن اینجا کلیک کنید.