تصویربرداری
نکته: پیشنهاد می شود کتاب اصطلاحات فیلمبرداری را از صفحه دانلود آستا دانلود کرده و مطالعه کنید تا با اصلاحات مورد استفاده آشنا شوید.
اصراری که برای به کار بردن کلمه تصویربردار (نه فیلمبردار) در این مطلب به این دلیل است که به جای سر و کار داشتن با فیلم و لابراتوار و نگاتیو و پزتیو از ویدیو و ضبط مغناطیسی و دیجیتالی استفاده می کنیم. البته از نظر فنی و کیفی تفاوت زیادی بین این دو است ولی اصول کار با دوربین بین هر دو حتی تا حدودی در عکاسی یکسان است.
کلا در مباحث ما فصلی برای توضیح دادن دکمه های روی دوربین و کار کردهای دوربین وجود ندارد چون دوربین های مختلف خصوصیات متفاوتی می توانند داشته باشند ولی با آن بخش هایی که در همه دوربین ها وجود دارد در لا به لای مباحث آشنا می شویم.
با باز کردن دوربین از جعبه و روشن کردن و دکمه رکورد را فشار دادن اولین کاری ست که در مواجه با یک دوربین نو و پر زرق و برق همه انجام می دهند اما نیاید فراموش کنیم استفاده درست از این وسیله نیازمند دانستن نکات مهمی است که اگر به آن توجه نکنیم هم احتمال دارد به دوربین خو صدمه بزنیم و هم موفق به ثبت تصاویر پویایی نخواهیم شد.
نکاتی برای نگهداری دوربین
هنگام قرار دادن نوار اول در روی نوار را فشار دهید بعد درب قاب دوربین را ببندید. دکمه روشن کردن دوربین را آهسته همراه خار روی آن فشار دهید.
اگر باطری شما روی دوربین شارژ می شود یک شارژر بخرید. برای شارژ کردن باطری نیازی نیست شارژ باطری تمام شده باشد. اگر از باطری مدت زیادی استفاده نمی کنید آن را شارژ کنید و کنار بگذارید. از دو باطری نو و قدیمی با هم استفاده نکنید.
دوربین خود را مرتب با پارچه کمی مرطوب به دقت تمیز کنید. از بند دوربین استفاده کنید. یک هد پاک کن استاندارد همیشه داشته باشید. مراقب وارد آمدن ضربه به دوربین باشید.
دوربین از هر نوعی که باشد بسیار ظریف است و با ظرافت باید از آن استفاده کرد. کیف دوربین خود را حتما از جنس محکمی انتخاب کنید.
در هوای خیلی سرد و خیلی مرطوب تصویربرداری را فراموش کنید.
حلقه فوکوس را زمانی که دوربین در حالت اتو است نچرخانید.
هنگام اتصال دوربین به تلویزیون یا کامپیوتر حتما ابتدا کابل را وصل کنید بعد دستگاه و دوربین را روشن کنید.
سه پایه ای را بخرید که تعادل بهتری نسبت به وزن دوربین داشته باشند. سه پایه های فلزی مناسب تر هستند.
محافظ لنز را فقط زمانی که قصد ضبط دارید از روی آن بردارید. لنز دوربین را رو به خورشید هرگز نگیرید. فقط با پارچه نرم یا پارچه مخصوص عینک لنز را تمیز کنید.
نکاتی برای ضبط بهتر تصویر
دوربین را محکم و همیشه نزدیک بدن بگیرید. پاهای خود را محکم و با کمی فاصله از هم روی زمین قرار دهید. از یک تکیه گاه به عنواه پایه سوم استفده کنید.
از چشمی یا ویزور به جای صحفه ال سی دی استفاده کنید.
قبل از شروع کار بدانید از چه چیز می خواهید فیلم بگیرید. یک خط داستانی برای ضبط خود بسازید. هر شات یا ضبط حداقل حدود پانزده ثانیه باشد. به یاد داشته باشید شروع و انتهای ضبط بسیار مهم است.
از افکت های دوربین استفاده نکنید.
از زوم و چرخاندن بی دلیل دوربین پر هیز کنید. زوم بیشتر مساوی است با لرزش بیشتر.
قبل از شروع عمل پن چند ثانیه ضبط کنید. هرگز هنگام چرخش دوربین همزمان از زوم استفاده نکنید. به جای چرخاندن دست هنگام عمل پن از کمر بچرخید.
سعی کنید همیشه روی حالت اس پی ضبط کنید.
قبل از شروع ضبط از خودتان بپرسید چرا دوربین من تنظیمات دستی دارد.
کار با فوکوس و وایت بالانس (تراز سفیدی) دستی را یاد بگیرید. قبل از شروع ضبط کادر بندی و فوکوس را انجام دهید.
ساده و بدون حرکت فیلم بگیرید. در صورت امکان از سه پایه استفاده کنید.
مدت باقیمانده نوار و باطری را همیشه کنترل کنید. یک مقدار از باطری را برای صحنه آخر باقی بگزارید.
رو به روی منیع نور و در حالت ضد نور تصویر ضبط نکنید. از ضبط در نور های خشن و پر سایه پر هیز کنید. حد اقل نور لازم برای ضبط طبیعی توسط دوربینتان را بشناسید. برای مراحل ضبط نور ثابتی داشته باشید. هنگام تیلت کردن مراقب ضد نور باشید.
اگر با کاربرد زوایا آشنا نیستید از زاویه بالا و پایین تصویر نگیرید.
حساسیت میکروفن را کنترل کنید تا از دیستورت شدن صدا (بلندی بیش از حد صدا) جلوگیری کنید.
صحیح گرفتن دوربین (راه رفتن, چرخش)
فرض می کنیم شما دوربینی خریدید و با ذوق وشوق آن را از جعبه بیرون آوردید و تمام زیر و روی آن را وارسی کردید و احتمالا با بیشتر کاربرد های آن هم آشنا شدید حالا وقت آن رسیده که کمی منطقی به دوربین خود نگاه کنید و از خودتان بپرسید چگونه می توانم بهترین تصاویر را با آن ضبط کنم. دوربین شما از هر نوع و هر قیمتی باشد و شما چه به فکر کار تفننی ،ضبط تولد یا عروسی، فیلمسازی و هر چیز دیگری باشید هیچ فرقی نمی کند اصول کار یکی است.
در اولین ضبط حتما از خود می پرسید چگونه باید دوربین را در دست بگیرم. دوربین شما یا روی دست جا می گیرد یا آن را روی کتف shoulder size خود می گزارید. دوربینی که روی کتف باشد به دلیل تکیه گاه ثابت و بهتر لرزش کمتری دارد ولی حرکات و مانور آن نسبت به نوع روی دست کمتر است.
همواره دست راست خود را محکم به پهلو بچسبانید و در حالی که نود درجه دستتان را خم کرده اید در جای مناسب خود روی دوربین و دررون بند نگهدارنده قرار دهید. توجه کنید همیشه دوربین به بدنتان نزدیک باشد و روی آن تسلط کامل داشته باشد. حالا دست چپتان را اگر دوربین روی کتفتان است در کنار لنز قرار دهید و آن را مهار کنید و انگشتانتان باید روی حلقه فوکوس و حلقه زوم قرار بگیرد.
ولی اگر دوربین روی دستتان است سعی کنید با دست چپتان از زیر، دوربین را با تسلط و محکم بگیرید و گونه ای که کف دستتان کاملا رو به بالا باشد، انگشت شست سمت چپ حلقه زوم و انگشت بزرگ و انگشتری سمت راست حلقه زوم قرار گیرد. این بهترین راه است البته می توان به جای زیر سمت چپ دوربین را نگه دارید.حالا نوبت کمر است که باید صاف باشد به یاد داشته باشید بیشتر مواقع گردش به چپ و راست و بالا و پایین با کمر انجام می شود نه دست، دقیقا مثل کاری که سه پایه برای ما انجام حالا پاهایتان را اندزه پهنای شانه هایتان باز کنید و پای چپ را کمی جلو تر قرار دهید تا به بهترین حالت نسبت به شکل سه پایه قرار گیرد این نحوه صحیح گرفتن دوربین است که باید همواره به همین شکل انجام دهید شاید در ابتدا کمی تصویر شما لرزش داشته باشد ولی با تمرین زیاد می توانید این عیب را بر طرف کنید در عکس بالا نحوه گرفتن دوربین را میبینید.
پای سوم
بدن انسان به هیچ وجه برای گرفتن دوربین مناسب نیست به همین دلیل ابزار زیادی برای ثابت نگه داشتن دوربین به وجود آمده اند. ولی ما تا جایی که بتوانیم سعی می کنیم تقلیدی از کار سه پایه داشته باشیم و به همین خاطر از هر تکیه گاهی که اطرافمان باشد می توانیم به عنوان پایه سوم استفاده کنیم. دیوار ،تیر برق، ماشین، سکو و... همیشه پشت یا پهلو یا آرنج ها تکیه داده میشود.
به یاد داشته باشید اگر بخواهیم با تکیه دادن قواعد گرفتن دوربین را رعایت نکنیم این کار چه فایده می تواند داشته باشد مثلا اگر آرنج خود را روی سقف ماشین بگذارید ولی با یک دست دوربین را نگه دارید در واقع هیچ کار مفیدی نکرده اید. مسلما زمانی می توان از تکیه گاه استفاده کرد که نیاز به جا به جا شدن هنگام ضبط نداشته باشیم.
پن و تیلت
در مواقع پرکاربرد ترین نوع حرکت با دوربین هستند.
پن pan به حرکت دوربین در راستای افقی به سمت چپ و راست گفته می شود انواع آن و کاربرد های آن در مباحث بعد توضیح داده میشود اینجا فقط نحوه انجام آن را شرح می دهیم.
همان طور که قبلا گفتیم چرخش با دوربین از کمر انجام می شود و دست همواره ثابت است حرکت باید بسیار نرم یکنواخت و بدون مکث باشد لحظه ابتدا و انتهای پن بهتر است (فقط لحظه شروع و پایان) کمی سرعتش از اواسط آن کمتر باشد تا حس حرکت و رسیدن به سوژه را بهتر القا کند.
قبل از ضبط چند بار حرکتی را که می خواهید انجام دهید تکرار کنید و رو به روی جهتی که پن تمام می شود بایستید یعنی زمانی که ضبط را شروع می کنید کمر چرخیده است و هنگام پن از چرخش آن کم می شود. این کار باعث می شود هنگامی که عمل پن تمام می شود کنترل بهتری روی دوربین داشته باشید و همچنین می توانید تا 180 درجه چرخش کنید. استقرار پاها در چرخش اهمیت زیادی دارد می تونید پاهایتان را بیشتر از مواقع عادی باز کنید.
تیلت tilt به حرکت در راستای عمودی به بالا و پایین گفته می شود . و انجام آن مثل پن به نرمی و یک نواختی باید انجام شود در تلیت آپ اگر مجبور شدید از حرکت دست برای بالا تر گرفتن دوربین استفاده کنید در حرکت تیلت وزن دوربین جا به جا مشود و تعادلتان را به هم می زند . که با تمرین این مشکل کوچیک حل شدنیه البته امروزه دیگه دوربین ها وزن زیادی هم ندارند.
راه رفتن با دوربین
قطعا را ه رفتن با دوربین کاری نیست که توصیه شود ولی اگر مجبور به دنبال کردن سوژه خود یا به هر دلیلی مجبور به حرکت شدید می توانید از این اصول برای کم کردن لرزش دوربین استفاده کنید.
بر خلاف زمانی که ثابت ایستاده اید می توانید دست خود را از پهلو جدا کنید این کار باعث می شهود لرزش گام برداشتن کمتر شود ولی نکته اصلی این دست که موقع حرکت تمام وزن خود را از یک پا به پای دیگر منتقل کنید و پاهای خود را صاف و شکیل روی زمین قرار دهید.
حالا دیگر هیچ لرزشی ندارید ولی زمانی که اولین ضبط خود را نگاه کنید فکر می کنید از درون یک گشتی در دریاهای مواج تصویر گرفتید زیرا تصویر به چپ و راست غلت می خورد. برای حذف این ایراد باید دست خود را به همان اندازه که موقع راه رفتن کج می شوید به طرف مخالف ببرید تا این حرکت خنثی شود.
موقع عقب عقب راه رفتن نمی توانید وزن خود را به راحتی منتقل کنید بنابراین سعی کنید راه رفتن با نوک پا را تمرین کنید. کلا راه رفتن با دوربین همراه کمی لرزش خواهد بود و بعضی مواقع هم از این لرزش به عنوان یک تکنیک تصویربرداری میتوان استفاده کرد. رسیدن به تصویری قابل قبول نیازمند تمرین بسیار زیاد یست و انتظار نتیجه عالی در اولین روز نداشته باشید.
انواع حرکت های دوربین
حرکت های دوربین به طور کلی دو نوع است: ۱- اپتیکی ۲- انتقالی
اپتیکی: همان حرکت زوم این zoom in و زوم بک zoom back است. در حرکت اپتیکی دوربین در جای خود ثابت است و از طریق لنز زوم دوربین تصویر به عقب و جلو می رود .
انتقالی: حرکت انتقالی خود بر دو نوع است: ۱- بر روی محور ثابت ۲- بر روی محور متحرک
حرکت انتقالی بر روی محور ثابت: 1- حرکت در راستای محور عمودی tilt تیلت 2- حرکت در راستای محور افقی pan پن.
پر کاربرد ترین محور ثابت سه پایه است زمانی که دوربین را به طرف بالا و پایین حرکت می دهیم عمل تیلت را انجام می دهیم و زمانی که دوربین به سمت چپ و راست حرکت کند به آن پن می گوییم .
پن بر چهار نوع دسته بندی می شود:
پن مروری: یعنی دوربین از نقطه ای شروع به حرکت کند و با سرعت ثابت به حرکت ادامه دهد و در نطقه پایانی ثابت شود این حرکت برای آشنایی بیننده با محیط کاربرد دارد مثل مرور کردن نمای ساختمان های یک شهر .
پن تعقیبی: در این حرکت سوژه به هر طرفی حرکت کند دوربین آن را همراهی و تعقیب خواهد کرد .
پن کنکاشی: در پن کنکاشی هر اتفاقی که برای بیننده مهم تر است دنبال میشود . مثلا در فوتبال توپ دنبال می شود ولی اگر خطایی اتفاق افتاد دوربین توپ را رها کرده روی بازیکن نگه می دارد و زمانی که داور سر برسد تصویر از بازیکن به داور منتقل می شود و به همین صورت...
سویچ پن: دوربین بین دو سوژه با سرعت پن را انجام می دهد به طوری که فاصله بین دو سوژه به خاطر سرعت دوربین محو و نا مشخص می شود مثل زمانی که بخواهیم از گفتگوی دو نفر با یک دوربین تصویر بگیریم.
حرکت انتقالی بر روی محور متحرک
دالی dolly: حرکت به طرف جلو (دالی این) و حرکت به طرف عقب (دالی بک) است یعنی در این حرکت دوربین به سوژه نزدیک می شود یا از آن دور می شود برای این کار دوربین روی سه پایه متحرک (بیشتر در استودیو) یا ریل قرار می گیرد و بخاطر وسیله ای به نام دالی که دوربین را حرکت می دهد به این نام معروف شده است.
تراولینگ traveling: حرکت در راستای افقی سوژه است مثل زمانی که شخصی در حال راه رفتن است و دوربین در کنارش آن را همراهی می کند و در سوژه های ثابت مثلا یک ساختمان می توان از سمت چپ به سمت راست آن یا برعکس تراولینگ را انجام داد .این حرکت هم نیازمند ریل است.
بوم boom: حرکت انتقالی دوربین در راستای عمودی است مثل زمانی که دوربین طول یک ساختمان را بالا میرود و به پشت بام می رسد .در این حرکت دوربین روی اهرم و یا مینی کرین نصب می شود .
ارک arcing: حرکت قوسی شکل و نیم دایره است یعنی دوربین دور سوژه می چرخد یا نیم دایره ای حرکت می کند چیزی مثل فیلم ماتریکس. در ایران بیشتر به همان تراونینگ معرفی می شود.
کرین آزاد crine: حرکت پویا و فعال به تمامی جهات که صحنه های جذابی خلق می کند و با وسیله ای به نام کرین که نوع کوچکش مینی کرین است انجام می شود.
یک تکنیک تصویربرداری
یک تکنیک ساده ولی زیبا و پرکاربرد: این صحنه ها را مجسم کنید. شخصی که یکباره خبر منفجر شدن ماشین زنش را می شنود. شخصی که به چهل سال پیش خودش فکر می کند و یک باره با صدای سرفه ی یک تازه وارد به خود می آید. یک زن و شوهر در حال بوسیدن یکدیگر.
حتما تا به حال دیدید که در این صحنه ها بک گراند تصویر یکباره به عقب یا جلو کشیده می شود ولی سوژه در جای خودش ثابت می ماند. انجام این کار در تدوین شاید کار پیچیده ای نباشد ولی به راحتی می توانید آن را با دوربینتان انجام دهید و نتیجه بهتری هم بگیرید.
برای این کار باید همزمان که دوربین خود را به عقب می برید و از سوژه دور می شوید بوسیله حلقه زوم تصویرتان را تله یا زوم این) کنید سرعت زوم باید کاملا با سرعت دور شدن از سوژه تان برابر باشد که با کمی تمرین به راحتی می توانید این هماهنگی را ایجاد کنید.
مسلما اگر با دوربین به سوژه نزدیک می شوید تصویرتان را باید همزمان واید کنید. دور شدن یا نزدیک شدن تنها تفاوتی که دارد این است که می خواهید بگراندتان دور شود یا نزدیک شود.
توجه: بعضی قسمت های این مطلب توسط نویسنده آستا تغییر کرده است.
نویسنده: نیما عفت
برگرفته از: تصویر برداران http://tasvirbardaran.blogfa.com
دانلود: برای دریافت نسخه PDF مطلب و پرینت آن اینجا کلیک کنید.
مطالب مرتبط داخلی:
آستا کوتاه شده "آموزش سینما و تئاتر آنلاین" کوششی است برای گردآوری مقالات و پیوندهای پیرامون بخش های شناسی و آموزشی سینما, تلویزیون, ویدیو, عکاسی, تئاتر و دیگر شاخه های تصویری وابسته به آن به زبان پارسی بر روی شبکه مجازی.